Wskaźnik zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych był w 2022 roku w Bułgarii 6,3 razy wyższy niż we Francji. Zmniejszenie takich różnic to jedno z zadań unijnego Safe Hearts Plan, który do 2035 roku ma ograniczyć przedwczesne zgony o jedną czwartą.
Dane Eurostatu przywołał dr Adam Jarubas, europoseł PSL, który w Parlamencie Europejskim kieruje Komisją Zdrowia (SANT). W rozmowie z agencją Newseria ocenił, że rozbieżności między państwami członkowskimi są olbrzymie, a Europa Środkowo-Wschodnia wyraźnie ustępuje zachodnim standardom. Europoseł często przypomina myśl prof. Adama Maciejczyka z Dolnośląskiego Centrum Onkologii: szanse na wyleczenie mogą zależeć od kodu DNA, ale nie powinny zależeć od kodu pocztowego.
Najpierw mapa nierówności
Komisja Europejska ogłosiła „EU cardiovascular health plan: the Safe Hearts Plan” w połowie grudnia. Według Jarubasa prace mają przebiegać podobnie jak przy Europejskim Programie Walki z Rakiem z 2021 roku. Pierwszym krokiem będzie ustalenie, gdzie i w jakim stopniu pacjenci mają gorszy dostęp do nowoczesnych terapii i leków. Potem mają powstać opisy całej ścieżki leczenia, schematy postępowania i działania promujące badania przesiewowe.
– Zaczynamy teraz od diagnozy i będziemy mapować najbardziej oczekujące na wsparcie obszary, żeby wyrównywać dostęp do najnowocześniejszych świadczeń pomiędzy krajami europejskimi – zapowiada przewodniczący SANT.
Walka z nierównościami jest w planie jedną z trzech osi, obok technologii cyfrowych oraz badań i innowacji. Osie wspierają trzy obszary działań: zapobieganie chorobom, ich wczesne wykrywanie z badaniami przesiewowymi włącznie oraz leczenie i opiekę, w tym rehabilitację.
Cele na 2035 rok
Dokument zawiera wymierne cele. Przedwczesna umieralność z przyczyn sercowo-naczyniowych ma spaść o 25 proc. wobec poziomu z 2022 roku. Wśród osób w wieku 65+ ciśnienie krwi raz do roku ma sprawdzać pracownik ochrony zdrowia u co najmniej 90 proc., a cholesterol ma być oznaczany u 80 proc. W grupie 25–64 lata progi wynoszą odpowiednio 75 i 65 proc. Plan przewiduje podobne cele dla badań cukru we krwi.
Skalę problemu pokazują dane z dokumentu. Choroby układu krążenia dotyczą w UE około 62 mln ludzi i co roku odbierają życie 1,7 mln osób. Unijna gospodarka traci przez nie ponad 282 mld euro rocznie, w tym 47 mld euro na utraconej produktywności. Strategia powołuje się też na międzynarodowe prognozy: w latach 2025–2050 częstość tych chorób na świecie może wzrosnąć o 90 proc., a liczba zgonów o 73,4 proc.
Polska poprawiła przeżywalność po zawale
Jarubas zwraca uwagę na postępy Polski. Znacząco wzrosła przeżywalność pacjentów z zawałem, a szpitale nauczyły się szybkiej interwencji. Powstało wiele silnych ośrodków kardiologii inwazyjnej, w której ratuje się życie szybkimi zabiegami. Europoseł tłumaczy, że procedury kardiologiczne były w Polsce stosunkowo wysoko wyceniane, dlatego infrastruktura rozwijała się także w placówkach prywatnych.
Od lipca 2025 roku obowiązuje ustawa o Krajowej Sieci Kardiologicznej. Ma objąć szpitale i poradnie wspólnymi zasadami i standardami oraz zapewnić monitorowanie leczenia każdego pacjenta. Autorzy ustawy spodziewają się, że dzięki temu problemy zdrowotne w populacji będą wychwytywane szybciej, a opieka będzie lepsza.
Unijny plan nie jest aktem prawnym, tylko zbiorem wytycznych. Jarubas zaznacza, że komisarz UE ds. zdrowia Olivér Várhelyi obiecał poszukać pieniędzy na jego realizację w budżecie na lata po 2028 roku. Komisja SANT przygotowuje raport, który ma ocenić program.
Źródło: Newseria
Fot. vadish / Freepik