Według raportu UCE Research i Uniwersytetu WSB Merito, we wrześniu największą średnią podwyżkę cen w sklepach odnotowały słodycze i desery. Produkty te zdrożały o 6,7% rok do roku, a w rankingu drożyzny znalazły się także używki oraz napoje bezalkoholowe.
Zmiana liderów drożyzny w sklepach
Analiza raportu „INDEKS CEN W SKLEPACH DETALICZNYCH” wskazuje na wyraźną zmianę w strukturze produktów najszybciej drożejących. We wrześniu słodycze i desery odnotowały wzrost cen o 6,7% rok do roku. Kolejne miejsca w zestawieniu zajęły używki (wzrost o 6,1% rdr.), napoje bezalkoholowe (4,8% rdr.), ryby (4,6% rdr.) oraz mięso (4,4% rdr.).
Obecny stan rzeczy odbiega od obrazu z sierpnia, gdy najmocniej drożały produkty takie jak napoje bezalkoholowe, artykuły dla dzieci, słodycze i desery, a także chemia gospodarcza oraz karmy dla zwierząt. Dr Rafał Parvi z Uniwersytetu WSB Merito wskazuje, że na przekształcenie struktury cenowej wpływają znaczne wahania w konkretnych kategoriach towarowych. Na pozycje w zestawieniu oddziałują między innymi koszty importu, kurs waluty, ceny surowców, czynniki sezonowe oraz skala przeprowadzanych akcji promocyjnych.
Przyczyny skoków cen i wyhamowanie w innych kategoriach
Według analityków z UCE Research, używki odnotowały najsilniejsze przyspieszenie tempa podwyżek cen. W sierpniu podrożały one o 0,6% rdr., natomiast we wrześniu wzrost ten wyniósł aż 6,1% rdr. Podobną dynamikę zaobserwowano w kategorii mięsa (wzrost z 1,4% do 4,4% rdr.) oraz słodyczy i deserów (wzrost z 4,2% do 6,7% rdr.).
Według dr inż. Anny Motylskiej-Kuźmy z Uniwersytetu DSW Ideis, presja cenowa ma obecnie charakter selektywny i zależy od specyfiki poszczególnych rynków. W przypadku słodyczy i używek istotne znaczenie mają ceny surowców importowanych oraz wcześniejsze kontrakty zakupowe. Ryby i mięso reagują na koszty produkcji, chłodnictwa, transportu oraz warunki podaży, a dodatkowo na wysokie ceny energii wynikające z zakłóceń w rejonie cieśniny Ormuz.
Dr Rafał Parvi dodaje, że w kategorii mięsa istotne są ceny żywca, pasz i energii. W przypadku słodyczy i deserów kluczowe znaczenie mają ceny kakao, cukru i tłuszczów. Ekspert zauważa, że przyspieszenie dynamiki wzrostów mogło częściowo wynikać z mniejszej intensywności promocji we wrześniu niż miesiąc wcześniej.
Co stało się tańsze?
W raporcie odnotowano wyraźne spowolnienie tempa wzrostów w grupach produktów, które do tej pory charakteryzowały się najwyższą dynamiką cenową. Tempo wzrostu cen chemii gospodarczej w ujęciu rok do roku (rdr) zmniejszyło się z 6,7% do 3,7%, natomiast w przypadku karm dla zwierząt spadło z 5,7% do 4,2%, a w segmencie artykułów dla dzieci – z 4,7% do 2,5%.
Produkty tłuszczowe pozostawały w zestawieniu najmocniej taniejącymi, notując we wrześniu spadek cen o 8,1% rdr., podczas gdy w sierpniu ich ceny obniżyły się o 15,4% rdr. Niższe ceny odnotowano także w produktach sypkich (4,5% rdr.), nabiale (2,4% rdr.) oraz w środkach higieny osobistej (0,3% rdr.).
Dr inż. Anna Motylska-Kuźma wskazuje, że spowolnienie wzrostu cen detalicznych w chemii gospodarczej nie musi oznaczać obniżenia kosztów produkcji. Według GUS ceny produkcji chemikaliów w sierpniu wzrosły o 6,1% rdr., co sugeruje, że producenci mogą ograniczać marże lub przesuwać podwyżki w czasie. W przypadku produktów sypkich kluczowe jest ograniczenie presji kosztowej na rynku rolnym, a w nabiale – niższy światowy indeks cen produktów mlecznych, który według FAO we wrześniu był o 19,1% niższy niż rok wcześniej.
Z raportu wynika, że rozpiętość między najszybciej drożejącą a najmocniej taniejącą kategorią skurczyła się we wrześniu do 14,8 p.p., podczas gdy w sierpniu wynosiła ona 22,1 p.p. Jednocześnie średnia dla całego koszyka produktów wzrosła z poziomu 1,7% do 1,9%.
Autorzy badania zastrzegają, że powyższa analiza nie może być traktowana jako pomiar wzrostu lub spadku ogólnego poziomu inflacji.
Źródło: UCE RESEARCH i Uniwersytetu WSB Merito
Fot. naveebird / Freepik